Jak obliczyć podatek dochodowy od osób fizycznych?

Jako przedsiębiorca co roku składasz zeznanie podatkowe, w którym obliczasz, jaką kwotę podatku dochodowego musisz zapłacić państwu. Doradzimy Ci, jak prawidłowo ustalić podstawę opodatkowania oraz samą kwotę podatku.

Zsumuj wszystkie swoje dochody

Możesz mieć łącznie 5 rodzajów dochodów. Każdy rodzaj dochodu stanowi odrębną część podstawy opodatkowania i każdy z nich reguluje inny paragraf ustawy o podatku dochodowym, dlatego obowiązują je różne zasady. Są to:

• dochody z pracy najemnej (§ 6 ZDP),
• dochody z działalności na własny rachunek (§ 7 ZDP),
• dochody z majątku kapitałowego (§ 8 ZDP),
• dochody z najmu (§ 9 ZDP),
• inne dochody (§ 10 ZDP).

Przyjrzyjmy się im bliżej.

§ 6: Dochody z działalności zależnej

Obejmują one zarobki z zatrudnienia, zarówno w ramach umowy o pracę, jak i umowy o świadczenie usług. Do tej kategorii należą również dochody z tytułu pracy wspólnika i członka spółdzielni lub wynagrodzenia dla członków zarządu. Podatek od tych dochodów jest najczęściej obliczany na podstawie Twojego wynagrodzenia brutto, a w tym przypadku nie odliczasz żadnych wydatków.

Wysokość dochodów z zatrudnienia potwierdzasz zaświadczeniem o dochodach podlegających opodatkowaniu, które wystawia Ci pracodawca.

§ 7: Dochody z działalności na własny rachunek

Są to Państwa dochody z działalności gospodarczej(głównej i dodatkowej) lub z działalności autorskiej. Dochody z działalności na własny rachunek można opodatkować na kilka sposobów, które szczegółowo opisujemy w artykule o opodatkowaniu osób prowadzących działalność gospodarczą.

W skrócie masz następujące możliwości: albo rejestrujesz tylko swoje dochody i w zeznaniu podatkowym korzystasz z tzw. ryczałtów wydatkowych, albo podajesz rzeczywiste wydatki. W tym przypadku musisz jednak prowadzić również ewidencję podatkową lub księgowość i udokumentować swoje wydatki.

Kolejną alternatywą jest przejście na system podatku ryczałtowego, w którym to przypadku, po spełnieniu warunków, nie składają Państwo w ogóle zeznania podatkowego.

§ 8: Dochody z majątku kapitałowego

Chodzi na przykład o udziały w zyskach spółek handlowych, dochody z lokat lub odsetki od papierów wartościowych.

W tym przypadku mogą wystąpić dwie sytuacje:

§ 9: Dochody z wynajmu

Przychody z wynajmu nieruchomości lub ruchomości (samochodów, maszyn budowlanych lub np. urządzeń produkcyjnych) opodatkowuje się podobnie jak przychody z działalności gospodarczej (w odróżnieniu od działalności gospodarczej nie płaci się jednak z nich składek).

Przychody z wynajmu w ramach wspólnego majątku małżonków podlegają opodatkowaniu tylko u jednego z nich, niezależnie od liczby lub rodzaju wynajmowanych rzeczy, po wzajemnym uzgodnieniu, kto uwzględni te przychody w zeznaniu podatkowym.

W odniesieniu do dochodów z wynajmu można skorzystać z ryczałtu wydatków w wysokości 30% dochodów lub w zeznaniu podatkowym wykazać rzeczywiste wydatki związane z wynajmem (zazwyczaj są to amortyzacja lub odsetki od kredytu).

§ 10: Inne dochody

Do kategorii pozostałych dochodów zalicza się np. zysk ze sprzedaży akcji, samochodów i nieruchomości (o ile nie są to dochody zwolnione z podatku), dochód ze sprzedaży kryptowalut oraz wygrane z loterii, zakładów bukmacherskich lub innych gier hazardowych. Podlegają one jednak opodatkowaniu tylko wtedy, gdy przekroczą limity określone w ustawie o podatku dochodowym.

W przypadku wymienionych aktywów obowiązuje zasada, że jeśli dochód ze sprzedaży nie jest zwolniony z podatku (na przykład gdy nie spełniasz tzw. testu czasowego – 3 lata w przypadku akcji i kryptowalut, 5 lat w przypadku udziałów), możesz w zeznaniu podatkowym odliczyć od niego wydatki poniesione na ich nabycie. Należy przy tym opierać się na konkretnych informacjach od swojego podmiotu zarządzającego inwestycjami (np. giełda kryptowalut, platforma inwestycyjna itp.).

Do pozostałych dochodów zaliczają się również dochody z działalności dorywczej. Często zadajesz pytanie, od jakiej kwoty płaci się podatek dochodowy od tych drobnych dodatkowych zarobków – opodatkowujesz je dopiero wtedy, gdy ich łączna kwota przekroczy 50 000 CZK w roku kalendarzowym.

Odłóż na bok dochody zwolnione z podatku

Sprawdź, czy nie masz dochodów zwolnionych z podatku – jeśli tak, nie uwzględniaj ich w podstawie opodatkowania ani nie wykazuj w zeznaniu podatkowym.

Zwolnione z podatku mogą być na przykład następujące dochody:

• Sprzedaż nieruchomości – jeśli mieli Państwo w niej stałe miejsce zamieszkania co najmniej 2 lata przed sprzedażą, nabyli ją ponad 10 lat temu lub pieniądze ze sprzedaży przeznaczą Państwo na zakup własnego mieszkania. Więcej na ten temat dowiedzą się Państwo w artykule o zwolnieniu z podatku od sprzedaży nieruchomości.
• Darowizna – od krewnych w linii prostej lub bocznej, od osób, które mieszkały z Państwem we wspólnym gospodarstwie domowym przez co najmniej rok przed przekazaniem darowizny, lub w przypadku darowizn okazjonalnych o łącznej wartości do 50 000 CZK rocznie.
• Przychody okazjonalne – są to przypadkowe i jednorazowe dochody, takie jak na przykład sprzedaż starego roweru na pchlim targu. Nie płacisz od nich podatku, jeśli ich łączna kwota nie przekroczy 50 000 CZK rocznie.
• Spadek – jest on zawsze uznawany za dochód zwolniony z podatku.
• Wygrane w loteriach i zakładach bukmacherskich do 50 000 CZK – podczas gdy w przypadku loterii limit ten odnosi się do każdej wygranej z osobna, w przypadku zakładów bukmacherskich brany jest pod uwagę całkowity roczny zysk.
• Alimenty, emerytura lub inne świadczenia – na przykład zasiłek macierzyński, zasiłek rodzicielski, emerytura (do wysokości trzykrotności rocznej płacy minimalnej) i inne świadczenia socjalne.

Odlicz odpowiednie wydatki

Po ustaleniu wszystkich dochodów podlegających opodatkowaniu należy przejść do odliczenia wydatków, które można odliczyć w przypadku danego rodzaju dochodu:

Oblicz podstawę opodatkowania

Jeśli nie wiesz, czym jest podstawa opodatkowania, to po prostu jest to różnica między Twoimi dochodami podlegającymi opodatkowaniu a uznanymi wydatkami. Teraz możesz ją łatwo obliczyć.

Podstawa ta składa się z kilku części składowych. Dlaczego? Wiele osób ma kilka rodzajów dochodów, które w zeznaniu podatkowym osób fizycznych należy dokładnie rozróżnić. Tak zwane częściowe podstawy opodatkowania są więc obliczane osobno dla każdego rodzaju dochodów (zatrudnienie, działalność gospodarcza itp.). Na koniec są one sumowane i tworzą całkowitą podstawę opodatkowania, na podstawie której oblicza się wysokość podatku.

Zmniejsz podstawę opodatkowania o odliczenia i pozycje podlegające odliczeniu

Gdy znasz już swoją podstawę opodatkowania, możesz ją zmniejszyć za pomocą odliczeń i innych pozycji podlegających odliczeniu. Znajdziesz je w zeznaniu podatkowym jako niepodlegające opodatkowaniu części podstawy opodatkowania. Należą do nich na przykład:

• odsetki od kredytu hipotecznego, kredytu z budowlanego programu oszczędnościowego lub kredytu na mieszkanie spółdzielcze;
• darowizny na cele pożytku publicznego;
• składki na emerytalne konto oszczędnościowe, ubezpieczenie na życie i długoterminowy produkt inwestycyjny (DIP);
• składki członkowskie na rzecz związków zawodowych.

Oblicz podatek dochodowy

Interesują Cię konkretne liczby i zastanawiasz się, ile wynosi podatek dochodowy? Podstawowa stawka wynosi 15% od obliczonej podstawy opodatkowania.

Jeśli jednak Twoja podstawa przekroczy trzykrotność średniego rocznego wynagrodzenia (w 2025 r. limit wynosi 1 676 052 CZK, a dla dochodów w 2026 r. – 1 762 812 CZK), część dochodów powyżej tego progu zostanie opodatkowana wyższą stawką, tzw. progresywną stawką 23%.

Skorzystaj z maksymalnych ulg podatkowych

Czy obliczony podatek wydaje się Państwu wysoki? Można go obniżyć dzięki ulgom. Każda osoba fizyczna, w tym osoby prowadzące działalność gospodarczą, ma prawo do podstawowej ulgi podatkowej w wysokości 30 840 CZK rocznie – jest ona zawsze stosowana w pełnej wysokości, nawet jeśli prowadzili Państwo działalność zarobkową tylko przez część roku.

Inne ulgi – na przykład na małżonka, dzieci, niepełnosprawność lub dla posiadaczy legitymacji ZTP/P – możesz wykorzystać, jeśli spełniasz warunki ustawowe. Ulgi te są obliczane proporcjonalnie tylko za miesiące, w których spełniłeś wszystkie warunki do ich wykorzystania.

Rozlicz swoją zaległość/nadpłatę podatku

Po odliczeniu ulg podatkowych otrzymasz kwotę podatku dochodowego do zapłaty. Musisz ją zapłacić w terminie i w pełnej wysokości, w przeciwnym razie grozi Ci kara za zwłokę.

W przypadku nadpłaty należy zwrócić się o jej zwrot bezpośrednio do urzędu skarbowego, który ją ewidencjonuje. Najprostszym sposobem jest złożenie wniosku za pośrednictwem portalu Moje daně.

Nie masz pewności, czy dobrze obliczyłeś podatek dochodowy?

Podczas wypełniania formularza niektóre kwestie mogą nie być dla Państwa jasne. Jeśli nie chcą Państwo samodzielnie zajmować się podatkami, prosimy zlecić sporządzenie zeznania podatkowego naszym specjalistom. Wystarczy skontaktować się z nami za pomocą tego formularza: